New York borsası, ABD ile İsrail'in İran'a yönelik askeri hamleleri ve İran'ın buna karşılık vereceği olasılığıyla birlikte Orta Doğu'daki gerginliğin sürebileceği endişeleriyle haftanın ilk günü düşüşle seansa başladı.
Açılışta Dow Jones endeksi, 500 puandan fazla bir kayıp yaşayarak yüzde 1,06'lık bir düşüşle 48.456,76 puana geriledi.
S&P 500 endeksi, yüzde 0,96'lık bir azalmayla 6.812,58 puana düşerken, Nasdaq endeksi de yüzde 1,15’lik bir kayıpla 22.407,37 puana ulaştı.
Orta Doğu'daki gerginliğin devam etme ihtimali, küresel ticaret yollarının aksayabileceği ve enflasyon baskılarının yeniden gün yüzüne çıkabileceğine dair riskleri artırdı. Bu durum, borsa piyasalarında haftaya olumsuz bir tabloyla giriş yapılmasına neden oldu.
Geçtiğimiz hafta, ABD ile İran arasındaki görüşmelerde somut bir ilerleme kaydedilememesi, artan jeopolitik risklerin hafta sonu ABD ve İsrail'in İran'a karşı başlattığı büyük ölçekli hava saldırısıyla birlikte belirginleşti.
Bu saldırıların ardından İran'ın komşu ülkelerdeki ABD üsleri ve İsrail'e karşılık vermesi, Orta Doğu'da çatışmaların uzayabileceği kaygılarını artırdı.
ABD Başkanı Donald Trump, yaptığı açıklamada, askeri harekâtlarının tam gücüyle sürdüğünü ve hedeflerine ulaşana kadar devam edeceğini vurguladı. Trump, İran’a yönelik operasyonların dört hafta sürebileceğini, ancak bu sürenin daha kısa olabileceği ihtimalinin de bulunduğunu ifade etti.
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Ali Laricani ise, ABD'nin aksine İran'ın uzun süreli bir çatışmaya hazırlıklı olduğunu belirtti ve "düşmanlarını yanlış değerlendirmelerinden ötürü pişman edeceklerini" kaydetti.
KORKU ENDEKSİ ÜÇ AYIN EN YÜKSEK SEVİYESİNE ULAŞTI
Bu olayların piyasalarda risk algısını artırması ile birlikte, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma potansiyeli, başta petrol olmak üzere küresel ticarette aksaklıklar yaşanabileceğine dair korkuları büyüttü.
Artan arz kaygıları nedeniyle petrol fiyatlarında yükselişler görülürken, Brent petrolün varil fiyatı, TSİ 17.35 itibarıyla yüzde 8'den fazla artarak 79 dolara yükseldi. Bu sırada, Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varil fiyatı da 71,9 dolardan işlem gördü.
Piyasalarda "korku endeksi" olarak bilinen VIX Endeksi, S&P 500'deki dalgalanmayı ölçerek 22,16 seviyesine çıkarak, yaklaşık üç ayın en yüksek noktasını gördü.
ABD'nin 10 yıllık tahvil faizleri ise 8 baz puan artış göstererek yüzde 4,04 seviyesine ulaştı.
HAVAYOLU ŞİRKETLERİNİN HİSSELERİ DÜŞTÜ, SAVUNMA ŞİRKETLERİNİN HİSSELERİ YÜKSELDİ
Orta Doğu'daki artan gerilim, en çok hava yolu sektörünü olumsuz etkiledi.
ABD merkezli hava yolu şirketlerinden Delta’nın hisseleri yüzde 2, United Airlines’ın hisseleri yüzde 3, American Airlines’ın hisseleri ise yüzde 5'in üzerinde bir değer kaybı yaşadı.
Jeopolitik belirsizliklerin küresel ekonomide yarattığı karamsarlık, finans sektörü hisselerini de olumsuz yönde etkiledi; Bank of America'nın hisseleri yüzde 1, Citigroup'un hisseleri ise yüzde 2’den fazla geriledi.
Savunma sektöründeki hisselerde ise artış gözlemlendi.
Lockheed Martin, RTX ve Northrop Grumman gibi ABD’li savunma şirketlerinin hisseleri yüzde 3'ün üzerinde, Kratos Defense & Security Solutions’ın hisseleri yüzde 7'nin, AeroVironment’ın hisseleri ise yüzde 17'ye kadar yükseldi.
Artan petrol fiyatlarıyla enerji şirketlerinin hisselerinde de bir yükseliş yaşandı; Exxon Mobil ve ConocoPhillips’in hisseleri yüzde 2’nin, Occidental Petroleum’un hisseleri yüzde 1’in üzerinde, Chevron’un hisseleri de yüzde 1'lik bir artış yaşadı.
ORTA DOĞU GELİŞMELERİ VE ABD'DE TARIM DIŞI İSTİHDAM VERİLERİ GÜNDEME DAMGA VURDU
Analistler, Orta Doğu’daki huzursuzluğun piyasalarda yapay zeka ile ilgili endişelerin ve ticaret politikalarındaki belirsizliklerin ortasında arttığını belirtiyor. Petrol fiyatlarındaki yükselişin de enflasyon baskılarını artırabileceği vurgulanıyor.
Bu sebeplerle, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) temmuz ayına kadar faiz oranlarını sabit tutacağına dair beklentiler güçlenmiş durumda.
Analistler, Orta Doğu'daki gelişmelere dair haber akışının yanı sıra, ABD'de cuma günü açıklanacak tarım dışı istihdam verilerinin yatırımcılar tarafından dikkatle izleneceğini kaydediyor.
